Zalew Sulejowski
Zalew Sulejowski - żagle, las i święty spokój...
🌊 Od kolejki wąskotorowej po rowerowe szlaki.
Zalew Sulejowski to duży, sztuczny zbiornik wodny położony w centralnej Polsce, między Tomaszowem Mazowieckim a Sulejowem, niedaleko Piotrkowa Trybunalskiego. Powstał w latach 1969–1974 w wyniku budowy zapory na rzece Pilicy. Jego głównym zadaniem było zabezpieczenie wody pitnej dla Łodzi i Tomaszowa Mazowieckiego, ale bardzo szybko zyskał drugie życie – rekreacyjne. To miejsce, do którego kiedyś jeździło się pociągiem, w późniejszych latach autobusem, a dziś najlepiej dotrzeć… rowerem (bądź własnym autem).
- plaże i kąpieliska,
- ośrodki wypoczynkowe i pola namiotowe,
- wypożyczalnie kajaków, rowerków wodnych i żaglówek,
- rozbudowaną sieć tras spacerowych i rowerowych.
To miejsce, które sprawdzi się zarówno na rodzinny weekend, jak i na spokojny wypad poza sezonem.
☀️❄️ Cztery pory roku nad zalewem
Latem Zalew Sulejowski przyciąga żeglarzy, kajakarzy i miłośników sportów wodnych. Jesienią okolica zachwyca kolorami lasów i ciszą, której próżno szukać w pełnym sezonie. Zimą zbiornik zyskuje zupełnie inny charakter – mroźne poranki, zaśnieżone ścieżki i niemal absolutny spokój sprzyjają długim spacerom, fotografii krajobrazowej, a przy sprzyjających warunkach także łyżwiarstwu i żeglowaniu na lodzie (bojerom).
🏞️ Zapora w Smardzewicach – serce Zalewu Sulejowskiego
Zapora w Smardzewicach to miejsce, w którym najlepiej widać, że Zalew Sulejowski nie jest naturalnym jeziorem, lecz efektem dużej, inżynieryjnej ingerencji w krajobraz doliny Pilicy. Betonowa konstrukcja przecina rzekę szerokim łukiem, a różnica poziomów wody po obu stronach zapory robi wrażenie szczególnie wtedy, gdy otwierane są upusty.
Obiekt pełni przede wszystkim funkcję techniczną, zapora stała się jednym z charakterystycznych punktów okolicy. Dla wielu odwiedzających to właśnie tutaj zaczyna się lub kończy kontakt z Zalewem Sulejowskim symboliczną bramą między dziką rzeką a rekreacyjnym zbiornikiem.
🚂 Kolei wąskotorowa nad Zalewem Sulejowskim
Niestety po kursującej w okolicy kolei wąskotorowej na trasie Piotrków Trybunalski – Sulejów pozostały dziś już tylko wspomnienia. Kolejka przegrała walkę o pasażerów z autobusami PKS i w 1986 roku zawieszono przewozy pasażerskie. Cztery lata później zakończono również transport towarów na wąskich torach.
Do 2005 roku pociągi okazjonalnie wyjeżdżały jeszcze na szlak. Ostatecznie jednak próby uruchomienia stałych przewozów turystycznych zakończyły się niepowodzeniem, a w kolejnych latach trasa została fizycznie zlikwidowana. W 2024 roku, w śladzie dawnej kolejki wąskotorowej, wybudowano ścieżkę rowerową.
Pociągi pasażerskie najpierw ustąpiły miejsca szybszym i wygodniejszym autobusom PKS. Kilkanaście lat później pekaesy zostały z kolei wyparte przez samochody indywidualne oraz prywatne mikrobusy. Doskonale widać to na moich archiwalnych kadrach: podczas gdy w 2008 roku na stacji stały jeszcze wagony, pięć lat później głównym aktorem tego krajobrazu był już Jelcz L11, mijający puste nasypy dawnej kolei.
🧭 Atrakcje w okolicy
Niedaleko zalewu, w Tomaszowie Mazowieckim, znajdują się Groty Nagórzyckie – unikatowy zespół wyrobisk po dawnej kopalni piasku kwarcowego. Udostępnione jako podziemna trasa turystyczna, kryją w sobie lokalne legendy i ciekawostki geologiczne. To świetna propozycja także dla starszych dzieci.
Będąc przy Grotach, warto zajrzeć również do pobliskiego rezerwatu Niebieskie Źródła. To zaledwie kilka minut drogi, a widok wybijającej z dna wody o nierealnym, błękitnym kolorze zapada w pamięć i stanowi idealne dopełnienie spaceru w tej okolicy.
🚲 Coś dla rowerzystów – trasy wokół Zalewu Sulejowskiego
Okolice Zalewu Sulejowskiego od kilku lat coraz wyraźniej stawiają na ruch rowerowy. Najciekawszą propozycją jest nowa ścieżka poprowadzona w śladzie dawnej kolei wąskotorowej Piotrków Trybunalski – Sulejów. Szeroka, wygodna i niemal pozbawiona stromych podjazdów, idealnie nadaje się na spokojną, rodzinną wycieczkę.
Rowerem łatwo połączyć Smardzewice, Barkowice Mokre, Polankę czy okolice Sulejowa, jadąc przez lasy i wzdłuż linii brzegowej zalewu. Trasy są zróżnicowane, od asfaltowych odcinków po ubite drogi leśne, dzięki czemu każdy znajdzie wariant dopasowany do swoich możliwości. Po drodze nie brakuje miejsc na krótki postój: pomostów, plaż, punktów widokowych i leśnych polan.
Dla bardziej ambitnych rowerzystów ciekawą opcją jest połączenie zalewu z Tomaszowem Mazowieckim i dalsza jazda doliną Pilicy. To spokojna, widokowa trasa, którą można domknąć pętlą, wracając inną drogą dokładnie tak, jak lubimy na Kolej na Wakacje: trochę po (dawnych) torach, trochę własną ścieżką…
Zalew Sulejowski to jedno z tych miejsc, gdzie kolejowa historia nie kończy się wraz z ostatnim pociągiem. Dziś dawnym śladem torów jadą rowery, a podróż wciąż trwa – tylko w innym tempie.
