Średzka Kolej Powiatowa to jedna z najciekawszych zabytkowych wąskotorówek w Wielkopolsce. Licząca ponad sto lat historia kolei widoczna jest do dziś na około 14-kilometrowej trasie prowadzącej ze Środy Wielkopolskiej do Zaniemyśla. Przejazd tą linią to nie tylko podróż, ale także spotkanie z żywą historią kolei.
Kolej funkcjonuje głównie w sezonie letnim, natomiast poza regularnym rozkładem organizowane są przejazdy specjalne. Takie wydarzenia cieszą się dużym zainteresowaniem wśród miłośników kolei, turystów i rodzin z dziećmi.
📌 Najważniejsze informacje
🛤️ Czynna trasa: Środa Wielkopolska – Zaniemyśl
📏 Długość: ok. 14 km
🌍 Region: woj. wielkopolskie
📍 Stacja główna (Środa Miasto): ul. Niedziałkowskiego 25, 63-000 Środa Wlkp.
📅 Kalendarz kursowania – sezon 2026
Prezentujemy aktualny kalendarz na sezon 2026. Pociągi kursują według trzech głównych wariantów, które różnią się godzinami odjazdów oraz rodzajem lokomotywy (parowóz lub lokomotywa spalinowa).
Kiedy: 1, 2, 3, 10, 17, 24, 31 maja | 7, 14, 21 czerwca | 6 września.
Co jeździ: Dwie pary pociągów obsługiwane rozkładowo lokomotywą parową.
Kiedy: 27, 28 czerwca | Wszystkie weekendy lipca (4-5, 11-12, 18-19, 25-26) | Wszystkie weekendy sierpnia (1-2, 8-9, 15-16, 22-23, 29-30).
Co jeździ: Trzy pary pociągów. Dwa pierwsze kursy prowadzi parowóz, natomiast kurs wieczorny – lokomotywa spalinowa.
Kiedy: 6, 13, 20, 27 maja | 1, 2, 3, 10, 17, 24 czerwca.
Co jeździ: Pociągi prowadzone z reguły lokomotywą spalinową. Idealne dla grup szkolnych i zorganizowanych (zalecana wcześniejsza rezerwacja), ale dostępne również dla turystów indywidualnych.
🕰️ Rozkład jazdy (Środa Wielkopolska – Zaniemyśl i z powrotem)
Kierunek: Środa Wielkopolska ➔ Zaniemyśl
| Stacja | km | Rozkład żółty | Rozkład zielony | Rozkład niebieski | ||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Poc. 7231 | Poc. 7233 | Poc. 7231 | Poc. 7233 | Poc. 7235 | Poc. 7221 | Poc. 7223 | ||
| Środa Wlkp. Miasto (o.) | 0 | 10:30 | 14:30 | 10:30 | 14:30 | 18:00 | 10:00 | – |
| Środa Wlkp. Wąsk. | 1 | 10:33 | 14:33 | 10:33 | 14:33 | 18:03 | 10:03 | – |
| Słupia Wielka | 5 | 10:52 | 14:52 | 10:52 | 14:52 | 18:22 | 10:22 | – |
| Annopole* | 6 | 10:56* | 14:56* | 10:56* | 14:56* | 18:26* | 10:26* | – |
| Płaczki* | 8 | 11:03* | 15:03* | 11:03* | 15:03* | 18:33* | 10:33* | – |
| Śnieciska* | 10 | 11:08* | 15:08* | 11:08* | 15:08* | 18:38* | 10:38* | 11:35* |
| Polwica* | 12 | 11:17* | 15:17* | 11:17* | 15:17* | 18:47* | 10:47* | 11:43* |
| Zaniemyśl (p.) | 14 | 11:30 | 15:30 | 11:30 | 15:30 | 19:00 | 11:00 | 11:50 |
Kierunek: Zaniemyśl ➔ Środa Wielkopolska
| Stacja | km | Rozkład żółty | Rozkład zielony | Rozkład niebieski | ||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Poc. 7232 | Poc. 7234 | Poc. 7232 | Poc. 7234 | Poc. 7236 | Poc. 7222 | Poc. 7224 | ||
| Zaniemyśl (o.) | 0 | 12:30 | 16:30 | 12:30 | 16:30 | 19:10 | 11:10 | 12:30 |
| Polwica* | 2 | 12:36* | 16:36* | 12:36* | 16:36* | 19:16* | 11:16* | 12:36* |
| Śnieciska* | 4 | 12:45* | 16:45* | 12:45* | 16:45* | 19:25* | 11:25 | 12:45* |
| Płaczki* | 6 | 12:50* | 16:50* | 12:50* | 16:50* | 19:30* | – | 12:50* |
| Annopole* | 8 | 12:55* | 16:55* | 12:55* | 16:55* | 19:35* | – | 12:55* |
| Słupia Wielka | 9 | 13:00 | 17:00 | 13:00 | 17:00 | 19:40 | – | 13:00 |
| Środa Wlkp. Wąsk. ⊥ | 13 | ⊥13:27 | ⊥17:27 | ⊥13:27 | ⊥17:27 | ⊥20:07 | – | ⊥13:27 |
| Środa Wlkp. Miasto (p.) | 14 | 13:30 | 17:30 | 13:30 | 17:30 | 20:10 | – | 13:30 |
Legenda i ważne informacje:
- * (gwiazdka) – Zatrzymania pociągu na przystankach (Annopole, Płaczki, Śnieciska, Polwica) odbywają się wyłącznie na żądanie. Chęć wysiadania zgłoś obsłudze. Oczekując na pociąg na tych przystankach, stań w miejscu widocznym dla maszynisty. Tolerancja odjazdu ± 5 min!
- ⊥ – Przystanek Środa Wlkp. Wąsk. w drodze powrotnej jest wyłącznie dla wysiadających. Pociąg może stąd odjechać przed czasem.
- Organizator zastrzega sobie prawo do zmiany lokomotywy prowadzącej w przypadku sytuacji awaryjnych.
💳 Cennik biletów i ulgi (2026)
Sprzedaż biletów na stacji Środa Miasto odbywa się w kasie biletowej, a na wszystkich pozostałych stacjach i przystankach prowadzona jest przez konduktora w pociągu.
| Rodzaj biletu / ulga | W jedną stronę | W dwie strony | Dla kogo (wybrane grupy) |
|---|---|---|---|
| Normalny | 30,00 zł | 40,00 zł | Osoby nieposiadające uprawnień do ulg. |
| Rodzinny | 85,00 zł | 115,00 zł | 2 osoby dorosłe + 2 dzieci (uprawnionych do ulgi 37%). Podana cena jest łączna. |
| Ulga 33% | 20,10 zł | 26,80 zł | Nauczyciele szkół, przedszkoli, akademiccy. |
| Ulga 37% | 18,90 zł | 25,20 zł | Dzieci pow. 4 lat, młodzież szkolna (do 24 lat), Karta Dużej Rodziny, emeryci/renciści (2x w roku). |
| Ulga 51% | 14,70 zł | 19,60 zł | Studenci do 26 lat, doktoranci do 35 lat. |
| Bezpłatny (100%) | 0,00 zł | 0,00 zł | Dzieci do ukończenia 4. roku życia. |
Dodatkowe opcje biletowe i opłaty
- Bilet TanioGzubowy (Środa – Annopole): 10,00 zł w jedną stronę / 20,00 zł w dwie strony. (Od tych cen przysługują ulgi ustawowe!)
- Bilet TanioGzubowy (Zaniemyśl – Annopole): 23,00 zł w jedną stronę / 30,00 zł w dwie strony.
- Przewóz roweru: 5,00 zł (w wagonie bagażowym, w jedną stronę).
- Zwierzęta domowe: Przewóz bezpłatny!
- Bilety odcinkowe: od 7,00 zł (przejazd między dwiema kolejnymi miejscowościami).
Za wydanie biletu w pociągu na stacji z czynną kasą doliczana jest opłata 5,00 zł. Opłaty tej nie nalicza się osobom z ograniczoną mobilnością oraz w sytuacji, gdy kolejka do kasy uniemożliwiła zakup biletu przed odjazdem.
🗺️ Średzka Kolej Wąskotorowa – mapa trasy i przystanki
🚂 Interaktywna trasa Średzkiej Kolei Wąskotorowej: Środa Miasto – Zaniemyśl
🛤️Historia Średzkiej Kolei Powiatowej
Budowę Średzkiej Kolei Powiatowej rozpoczęto w 1898 roku. W pierwszym etapie powstał normalnotorowy odcinek Kobylepole – Główna (obecny Poznań Wschód) oraz wąskotorowa linia o rozstawie 1000 mm, łącząca Kobylepole ze Środą Wielkopolską. Uroczyste otwarcie całego układu odbyło się 23 czerwca 1902 roku, co zapoczątkowało regularny ruch pasażerski i towarowy na tym obszarze.
W kolejnych latach sieć stopniowo rozwijano, tworząc dogodne połączenia między miejscowościami powiatu średzkiego. Najmłodszy z nich — zachowany do dziś odcinek Środa – Zaniemyśl — oddano do użytku 1 maja 1910 roku i to właśnie on przetrwał jako ostatni fragment dawnej sieci.
Po II wojnie światowej, w 1949 roku, kolej została znacjonalizowana i włączona do struktur PKP. W 1954 roku przeprowadzono ważną modernizację: zmieniono rozstaw toru z 1000 mm na 750 mm. Ujednolicenie parametrów technicznych pozwoliło na wprowadzenie do eksploatacji nowych, bardziej wydajnych parowozów serii Px48, które przez kolejne dekady stały się symbolem średzkiej wąskotorówki.
📅Kres regularnych przewozów w 2001 roku
Wraz z rozwojem transportu drogowego i stopniowym spadkiem liczby pasażerów znaczenie kolei wąskotorowej zaczęło maleć. Na ostatnim czynnym odcinku Średzkiej Kolei Powiatowej proces ograniczania przewozów rozpoczął się 17 października 1998 roku. W czerwcu 2001 roku całkowicie zawieszono ruch pasażerski, a pod koniec tego samego roku ustały również przewozy towarowe.
Warto podkreślić, że średzka wąskotorówka niemal do ostatnich dni funkcjonowania pozostawała wierna tradycyjnej trakcji parowej. Dopiero tuż przed zakończeniem regularnych przewozów wprowadzono do obsługi sprowadzony z Krośniewickiej Kolei Dojazdowej wagon motorowy MBxd2-229, który przez krótki czas przejął zadania pociągów osobowych.
🚂Średzka Kolej Powiatowa dzisiaj
Średzka Kolej Powiatowa (ŚKP), stanowiąca ostatni zachowany fragment dawnej Średzkiej Kolei Dojazdowej, do dziś zachowuje swój historyczny charakter i wyjątkowy klimat. Obecnie kolejka należy do Starostwa Powiatowego w Środzie Wielkopolskiej i z powodzeniem pełni funkcję atrakcji turystycznej.Trasa wiedzie przez spokojne, rolnicze krajobrazy Wielkopolski, oferując niespieszną podróż w rytmie sprzed dekad. Poza kursami ogólnodostępnymi istnieje również możliwość wynajęcia pociągu na zamówienie – z czego chętnie korzystają grupy zorganizowane, firmy oraz rodziny.
🚂Trakcja parowa – znak rozpoznawczy ŚKP
Jednym z największych wyróżników ŚKP jest wciąż eksploatowana trakcja parowa – rzadkość w skali kraju. Kolej posiada dwa zabytkowe parowozy Px48 (m.in. Px48-1756 i Px48-1920), które w wybrane dni prowadzą pociągi, szczególnie podczas imprez i wydarzeń plenerowych. Dźwięk gwizdka, kłęby pary i zapach palonego węgla tworzą niepowtarzalną atmosferę i przenoszą pasażerów w czasy dawnej kolei. ŚKP może pochwalić się bogatym zapleczem historycznego taboru – od wagonów osobowych z lat 20. XX wieku, przez lokomotywy spalinowe Lyd1 i Lyd2, po drezyny i wagony towarowe. Całość tworzy spójny obraz kolejnictwa sprzed dekad.
🛠️Klimat, detale i zaplecze techniczne
Historyczny charakter kolei podkreślają liczne detale: stylizowane mundury obsługi, klasyczne tablice stacyjne oraz zabytkowy tabor – od wagonów osobowych z pierwszej połowy XX wieku, po lokomotywy spalinowe i wagony techniczne.
Sercem kolejki pozostaje zabytkowa parowozownia w Środzie Wielkopolskiej, gdzie prowadzone są bieżące prace utrzymaniowe i remontowe. W ich realizację często angażują się pasjonaci i wolontariusze, co sprawia, że kolej wciąż pozostaje żywym elementem lokalnego dziedzictwa.
🌟Dlaczego warto odwiedzić Średzką Kolej Powiatową?
🔥 Prawdziwa para i ogień
To jedno z nielicznych miejsc w Polsce, gdzie można doświadczyć potęgi autentycznego parowozu Px48 pracującego na regularnym szlaku. Huk tłoków, zapach węgla i kłęby pary robią ogromne wrażenie – niezależnie od wieku.
⏳ Podróż w czasie
Drewniane ławki w wagonach, historyczne mundury obsługi oraz tradycyjne bilety pozwalają choć na chwilę zapomnieć o współczesnym pośpiechu i przenieść się w realia dawnej kolei.
🌾 Krajobrazy sielskiej Wielkopolski
Trasa prowadzi przez malownicze pola, łąki i niewielkie lasy, które najlepiej podziwiać z otwartych pomostów wagonów letnich. To spokojna, niespieszna podróż przez wiejskie krajobrazy regionu.
🏞 Przystanek Zaniemyśl
Celem podróży jest urokliwe letnisko nad Jeziorem Raczyńskim. Dodatkową atrakcją jest unikatowa Wyspa Edwarda, dzięki czemu przejazd koleją łatwo połączyć z całodniową wycieczką i spacerem.
❤️ Pasja, którą widać
Kolej funkcjonuje dzięki ogromnemu zaangażowaniu pasjonatów i wolontariuszy. Każda wizyta i każdy przejazd wspierają zachowanie tego wyjątkowego zabytku techniki dla przyszłych pokoleń.
📍Jak dotrzeć do stacji Środa Wielkopolska Miasto?
Główna stacja Średzkiej Kolei Powiatowej – Środa Wielkopolska Miasto – położona jest w dogodnym punkcie, do którego łatwo dotrzeć zarówno samochodem, jak i transportem publicznym.
🚗 Samochodem z Poznania i okolic
Dojazd ze stolicy Wielkopolski zajmuje około 30–40 minut. Najwygodniej kierować się drogą ekspresową S11 w stronę Katowic, a następnie zjechać na węźle Środa Wielkopolska. Stacja znajduje się przy ul. Niedziałkowskiego.
🅿️ Parking na miejscu
Bezpośrednio przy zabytkowym budynku stacji oraz wzdłuż okolicznych ulic dostępne są ogólnodostępne miejsca parkingowe, gdzie można bezpiecznie zostawić samochód na czas kolejowej wyprawy.
🚆 Pociągiem (Koleje Wielkopolskie / Polregio)
To wygodna i ekologiczna opcja dojazdu. Pociągi kursują na trasie Poznań – Jarocin / Kępno do stacji Środa Wielkopolska (główna). Stacja kolejki wąskotorowej Środa Miasto oddalona jest o około 15–20 minut spacerem. Trasa prowadzi przez centrum miasta i pozwala przy okazji zobaczyć m.in. średzki rynek.
🚲 Rowerem
Środa Wielkopolska jest dobrze skomunikowana siecią lokalnych dróg o niewielkim natężeniu ruchu. Dla osób planujących wycieczkę typu „kolej + rower” stacja Środa Miasto stanowi doskonały punkt startowy. W wybrane dni istnieje możliwość zabrania roweru do wagonu i połączenia przejazdu kolejowego z aktywnym zwiedzaniem okolic Zaniemyśla.
❓ FAQ – Informacje praktyczne
🎟️ 1. Gdzie kupię bilety na przejazd? Bilety na letnie kursy kupisz bezpośrednio u konduktora w pociągu (możliwa płatność gotówką lub kartą). W przypadku pociągów specjalnych (np. Sylwester, Mikołajki) zazwyczaj obowiązuje wcześniejsza rezerwacja online przez stronę organizatora.
🚲 2. Czy pociąg zabiera rowery? Tak! Średzka Kolej Powiatowa jest bardzo przyjazna rowerzystom. W składzie zazwyczaj jedzie wagon bagażowy lub letni, w którym bezpiecznie przewieziesz jednoślad. To świetna opcja na aktywny powrót z Zaniemyśla na dwóch kółkach.
⏱️ 3. Ile trwa przejazd do Zaniemyśla? Trasa liczy 14 kilometrów, a podróż w jedną stronę zajmuje około 45-60 minut. To idealny czas, by zrelaksować się, nacieszyć niespiesznym tempem jazdy i malowniczymi widokami wielkopolskich pól.
🚂 4. Czy na trasie zawsze spotkam parowóz? Parowóz Px48 to duma średzkiej kolei i obsługuje on większość pociągów turystycznych (tzw. rozkład żółty i zielony). W wyjątkowych sytuacjach awaryjnych oraz w wybrane dni robocze (rozkład niebieski) parowóz zastępowany jest spalinowozem.
